web
counter

REŞAT NURİ'YE ROMAN YAZDIRAN KÖY

Bizim Anadolu Gazetesi'nden Cemal Bilge, geçtiğimiz hafta Bursa'nın Zeyniler Köyü'nde'ydi.

REŞAT NURİ'YE ROMAN YAZDIRAN KÖY
12 Eylül 2021 - 11:25 - Güncelleme: 12 Eylül 2021 - 12:06


RÖPORTAJ : CEMAL BİLGE
FOTOĞRAFLAR : DOĞAN ERTAN


BURSA - Reşat Nuri Güntekin'in yazdığı, film ve dizilerinin çekildiği romanının baş kahramanı Feride'nin de köyü olan Zeyniler, Feride'nin ölümünden sonra sayısız Ferideler çıkaran emsalsiz bir yerdir.

ROMANDI FİLM OLDU, FİLMDİ DİZİ OLDU

1966 yılında Osman F. Seden tarafından çekilen Çalıkuşu, Türkân Şoray, Kartal Tibet, Parla Şenol, Kadir Savun ve Zeynep Değirmencioğlu'nun Türk Sinema tarihine isimlerini altın harflerle yazdırdıkları film olarak geçmiştir.



DİZİSİ FİLMİ KADAR TAT VEREMEDİ

Çalıkuşu'nun 1986 yılında televizyon için çekilen Aydan Şener, Kenan Kalav ve Sadri Alışık'ın baş rollerinde görev aldıkları dizi film 1966'da çekilen 160 dakikalık Türkan Şoray'lı, Kartal Tibet'li film kadar tat vermemiştir.

BİZİM ANADOLU ZEYNİLER'DE

Başkahraman Feride'nin romanının yazıldığı, sinema ve dizi filminin çekildiği Zeyniler Köyü'ndeyiz. Geldiğimiz yer şehirden 800 rakımda ve 3 kilometre mesafede Uludağ'ın sırtlarında şirin bir köy. 

KÖYDE HERKES BİRBİRİNE AKRABA

Köyde yaşayanlar birbirine akraba. Yaşayanların kökeni Ahıska. 19'uncu yüzyılda Ahıska'dan Kars'ın Posof ilçesine yerleşip daha sonra geldikleri Bursa'da keşfettikleri bir yer Zeyniler. 

YEŞİL İLE MAVİNİN SEVİŞTİĞİ TEK YER



Doğası muhteşem. Köyden içeriye girdiğinizde dev bir tablodan içeriye girmiş gibi oluyorsunuz. Hangi yanına baksanız muhteşem görüntüler. "- Yeşil ile mavinin bu denli uyum içinde olduğu ikinci bir yer yok" dedirten harikulade bir köy Zeyniler.

ÜSTAT REŞAT NURİ BAKIN NE DEMİŞ

Üstat Reşat Nuri bu köye geldiğinde şöyle bir bakıyor etrafa. Ve diyor ki kendi kendine; "- Ben cenneti öbür dünyada bilirdim de cennet meğer bu dünyadaymış"

HÜRMET 5 YILDIZ HİZMET 10 NUMARA



İşte bunu dedirtecek kadar güzel bir köy Zeyniler. Ama köyden daha güzel bir gerçek var ki, oda insanlarının mükemmelliği. İnanılmaz misafirperverler. Hürmet 5 yıldız, hizmet 10 numara. Bunu gidince daha iyi anlayabiliyorsunuz. Köye gitmeden, insanlarını tanımadan böyle düşünmekte biraz zorlanırsınız. Gitmeniz ve hürmeti de hizmeti de bire bir yaşamanız, gözlerinizle kulaklarınızla tanığı olmanız gerek. 

İLK GÜN ONLARI TANIDIK

İlk gün ziyaretimde köyün genç muhtarı Nihat Ülker'i, dağcılar Necati Öztürk ve Adem Yılmaz'ı tanıyoruz. Ardından Serap Ülker, Nurcan Kurt, Hatice Yılmaz, Aynur Aktaş ve diğerleri ile tanışıyoruz. 



BU KÖYDE YABANCILIK ÇEKİLMİYOR

Sanki 40 yıllık dost gibiyiz Zeynilerlilerle. Ne biz yabancı olduğumuzu hissediyoruz ne de onlar bize yabancıymışız gibi muamele ediyorlar. İnanılmaz bir bağ oluşuyor köy halkı ile aramızda. Hepsi birer arı, hepsi birer karınca misali çalışıyorlar. Köyün kadınlar tarafından kurulmuş Çalıkuşu adını taşıyan bir kooperatifi, bu kooperatifinde uhtesinde hizmet veren bir konağı. 

YURTTAN VE DIŞINDAN GELEN GELENE



İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere yurdun dört bir yanından gelen Çalıkuşu'nun roman ve film meraklıları işte bu konakta ağırlanıyorlar. Her gün 50 çeşit ürünle çıkıyorlar misafirlerin karşısına. Hepsi organik, hepsi günlük, hepsi taze, hepsi fevkaladenin fevkinde.

HEPSİ KONUŞKAN HEPSİ İÇTEN

Hepsi konuşkan, hepsi içten. Yeter ki siz sorun, onlar cevap vermeye dünden hazırlar. Televizyon program ekibi olduğumuzdan ilk gün çekimlerimizi yapıyor ve akşam saatlerinde Bursa'ya dönüyoruz. 

BURASI ÖZEL İNSANLAR KÖYÜ



Aradan bir gün geçiyor ve Pazar günü bir kez daha Zeyniler'de alıyoruz soluğu. Bu kez köyün ileri gelenleri ile bir araya geliyoruz. En yaşlısından en gencine herkesle tanışıyoruz. Hepsi birbirinden özel, birbirinden güzel insanlar. Dillerinden çok yürekleri ile konuşuyorlar. 



BAŞKAN VE EŞİ TARAFINDAN ALINIYORUZ

İkinci gün ziyaretimiz Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Mahinur Özkaya Makar ile işinsanı eşi Selim Makar'ın bizi bulunduğumuz Çarşamba semtinden özel araçlarıyla almasıyla başlıyor. 

BURSA'DAN 7 DAKİKADA KÖYE VARDIK



Toplam 7 dakikalık bir yolculuktan sonra köye geliyoruz. Köy halkı ve konak, Bizim Anadolu Gazetesi'nden Cemal Bilge'nin gelişine öyle bir hazırlanmış ki, böyle bir organizasyonu profesyonel bir şirkete ihale etseler bu denli başarılı olamazlardı.

AHUDUDU ŞERBETLİ KAHVELERİMİZ GELİYOR

Güne, yanında ahududu şerbetlerininde bulunduğu kahvelerimizi içerek başlıyoruz. Kooperatif Başkanı Mahinur Özkaya Makar'a kısaca Feride diyoruz. Çünkü bu köyün kadınlarını bir araya getiren, getirmekle kalmayıp onlarla birlikte kurdukları kooperatifte akla hayale gelmeyecek güzellikle işler yapan Mahinur Başkan bizim için bir Feride, konakta hizmet veren diğer kadınlar ise birer Çalıkuşu'ydu nazarımızda.

YENİ FERİDE MAHİNUR BAŞKAN



Romanın ve yapılan sinema ile dizi filmlerin köye getirdiği haklı şöhreti yaşatmak istemiş Mahinur Başkan. Ve bunun için çok büyük emekler vermiş. İşe köyün kadınlarını bir araya getirmekle başlamış. Sonra bu bir araya getirdiği hanımlarla kurduğu kooperatifte tarih yazmaya başlamışlar.

BU KÖYDE HER KADIN BİR ÇALIKUŞU

Mahinur Başkan, Feride, kooperatifin üyesi diğer hanımlar da birer Çalıkuşu edasıyla başlamışlar çalışmaya. 2015 yılından bugüne çok şey yapmışlar. 



TAKTİR BEKLİYORLAR TEKTİR DEĞİL

Yaptıklarını 7 kat el görmüş, beğenmiş ve taktir etmişte köyde başkan ve ekibine muhalif olan az sayıda kişi onların yaptıklarına kıskanan gözlerle bakmaktan başka bir şey yapmamışlar bugüne kadar. 

ÜZÜLMEDEN OLMUYOR

Bu da üzmüş Başkan Mahinur'u. Çoğu geceler uykularını kaçırmış bu tatsız durum. İşi sabra bağlamış, "- Elbet birgün onlarda anlar yaptığımız işin ne denli anlamlı ve büyük olduğunu" demiş durmuş kendi kendine.

KAHVALTI BURADA YAPILIR

Yurdun ve dünyanın dört bir yanından buraya gelenler konağı kendi evleri gibi, köyü ise kendi köyleri gibi benimsemişler. Dünyanın en güzel kahvaltısının yapıldığı tek yer Zeyniler.
 
FİLM PLATOSU GİBİ YER

Ayaklarınızın altında Bursa, üzerinizde masmavi bir gökyüzü, sağınızda ise başı dumanlı bir Uludağ. Film platosu gibi bir yer. Hem de en doğal olanından. 

İŞTE İKİNCİ GÜN TANIDIKLARIMIZ

İkinci gün ziyaretimiz Başkan Mahinur Özkaya Makar'ı, işinsanı eşi Selim Makar'ı, köyün çınarları Gündüz Yalçıner ve Aydın Yıldırır'ı, Piremir Mahallesi eski muhtarı Faruk Ülker'i, eşi Hülya Ülker'i, Halil İbrahim Kurt'u, annesi Nezahat Kurt'u eşi Nurcan Kurt'u, Hulki Aşcı'yı ve emekli mühendis olup Zeyniler'in fotoğraf arşivi olarak adlandırılan Ahmet Boran'ı tanımakla geçti.



İŞTE ÖZETLE ONLAR

Hepsini tek tek anlatmaya kalksak biliyoruz ki gazetemizin bu sayfası bize yetmeyecek. O yüzden biz hepsini tek bir pota içine alacak ve sizlere bireysel olarak değil topluca onları ifade etmeye çalışacağız. 

HER BİRİNİN KÖYE ÇOK BÜYÜK EMEĞİ VAR

Yukarıda isimlerini saydıklarımızın hepsinin ayrı ayrı emeklerinin geçtiği bir köy Zeyniler. Her biri o kadar çok büyük hizmetler yapmış ve köyün her metrekaresine o kadar büyük başarıları sığdırmışlar ki, anlatmaya imkan yok.

MUHTEŞEM KADINLAR

Dedik ya, Mahinur Başkan köyün aynı zamanda Feride'si. O'nun dışında isimlerini zikrettiğimiz hanımlar ise birer Çalıkuşu bu köyde. Herşey o kadar güzel bir uyum içinde ki, Feride Mahinur'un çark olduğu köyde, her bir kadın bir Çalıkuşu tabiri caizse 

KÖYÜN İKİ ÇINARI

Ahududu şerbetli kahvelerimizi içtiğimiz konakta Mahinur Başkan, eşi Selim Bey, köyün önde gelen kültür çınarları Aydın Yıldırır ve Gündüz Yalçıner'le koyu bir sohbete giriyoruz.

SOLUK SOLUĞA ANLATTILAR

Büyüklerinin 19'uncu yüzyılda Ahıska'dan Kars'ın o günlerde kaza olan bugünkü Posof ilçesine gelişlerini, oradan Bursa'ya göçlerini anlatırken o günleri büyüklerinin göz ve kalplerinden yaşıyorlar adeta. 

FİLMİ YAPILSA GİŞE REKORU KIRARDI

Anlatıkları her biri çok kıymetli hatıralar. Sadece o insanların Ahıska'dan Kars'a gelişleri film olsa gişe rekorları kırardı Türkiye ve Dünya'da. Soluk soluğa dinlediğim bir göç öyküsü. Yıldırır ve Yalçıner büyüklerinin ağzından dinlediklerini bize anlatırken, onların yaşadıklarını adeta yaşıyorlar ifade ettikleri cümlelerinde.

BİZİM ÜSTÜMÜZDE SU İÇEN OLMASIN

Bursa'ya geldiklerinde ise çok güzel bir cümle kuruyor atadedeler. Diyorlar ki birbirlerine, "Bizim üstümüzde su içen olmasın, yüzümüz ovaya, sırtımız dağa dönük olsun"

DEDİK YA, ÇOK ÖZEL BİR KÖY

Bu muhteşem cümle Ahıska Türkleri'nin de yerleştikleri Bursa Zeyniler Köyü'nde düsturu, ilkesi her şeyi oluyor o günden bugüne.

180 YILDIR GELENEK GÖRENEK YAŞATILIYOR

19'uncu yüzyıldan beri ananevilerini, kültürlerini başarıyla yaşatıyor Zeynilerliler. Aradan 180'i aşkın yıl geçmesine rağmen, dün ne ise bugünde aynı alışkanlık ve töreler.

GİDİP GÖRMELİSİNİZ

En önemlisi her biri birbirinden naif, birbirinden zarif insanlardan oluşuyor bu köy. Dedik ya, biz ne kadar anlatmaya çalışsak biliyoruz ki anlatamayacağız size bu insanları. Bizzat gidip görmeniz ve tanımanız gerek bu köyü ve içinde yaşayanları.

YEMEKLERİNİN LEZZETİ SOHBETLERİNE YANSIMIŞ

Hepsi o kadar güzel yüreklere sahip insanlar ki... Yaptıkları afiyetle yenen, anlattıkları keyifle dinlenen ve en önemlisi karakter itibarı ile hepsi o kadar masum, o kadar temizler ki.

KOOPERATİF KADINLARIN HERŞEYİ



Zeyniler'de yaşayan bu insanların yüreklerinin güzelliğinden sonra öne çıkan ikinci bir güzellikte kurdukları Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal kalkınma Kooperatifi.

BURADA Kİ SEVECENLİK BAŞKA HİÇ BİR YERDE YOK

Bu kooperatif sadece Çalıkuşu ve Reşat Nuri Güntekin'i yaşatmıyor. Bu kooperatif şanlı geçmişi olan Ahıska Türkleri'nin de tüm kavimlere örnek olacak insancıllığını, hürmetkarlığını ve özellikle mutfakta ki başarılarını ifade ediyor.

KÖYDEN BİR PORTRE



Halil İbrahim Kurt. Zeyniler Köyü'nün herkes gibi mütevazı şahsiyetlerinden. Bulgaristan kökenli Nurcan Kurt'la evli. Bu evlilikten 2 çocukları var. Çocuklardan biri NASA'da görevli, bir diğeri ise Hakkari'de vatan hizmeti yapıyor. Pırıl pırıl bir aile. Halil bey şoförlükten emekli fakat köyün en şeker ve en sevilen ismi.  

Zeyniler'e gelen yabancılara ilk kucağını açanlardan. Eğer sizi o karşılamış ve o misafir etmişse yabancı olmanızın hiç mi hiç bir değeri yok. Çünkü Halil İbrahim Kurt'un hayatında yabancı diye bir şey yok. O'nun için herkes kardeş, O'nun için herkes bir can. Ve Kurt'un insana verdiği değeri anlatacak her söz ne yazık ki kifayetsiz kalıyor.

İKİNCİ PORTRE



Bir diğer isimde Faruk Ülker ve eşi Hülya Hanım. Her ikisi de bir mücevher kalitesinde. Çok pahalılar çok. Herşeyi satın alacak paranız olabilir fakat bu iki insanı satın alacak para ve miktarı henüz icat edilmiş değil. Al Faruk Bey'i vur Hülya Hanım'a. Yürekleri avuçlarında bir çift. sizinle konuşan ağızları ve dilleri değil, sizinle konuşan yürekleridir onların.

ÜÇÜNCÜ PORTRE



Selim Makar. Kooperatif Başkanı Mahinur Özkaya Makar'ın eşi. Bu köyün damadı olmasına rağmen herkes kadar Zeynilerli ve herkes kadar köye ve insanlarına aşık bir işadamı.

Kendisi gibi yakışıklı iki oğul sahibi olan Selim Makar, köyde yaptığımız çekimler boyunca elimiz ayağımız oldu. Bursa'nın önde gelen işadamlarından olmakla kalmamış Selim Bey, Bursa'nın önde gelen insanlarından olmuş yaşamı boyunca. O kadar mükemmel bir yüreğe sahip ki, Selim Bey anlatılmaz, yaşanır ancak.

DÖRDÜNCÜ PORTRE



Adı Ahmet Boran. Sivaslı ama yıllar önce Uludağ'a mühendis olarak geldiğinde görmüş Zeyniler'i ve insanlarını. O gün bugündür çakılmış kalmış köyde. Severek kalmış, isteyerek ve hür iradesiyle kalmış burada. Zeyniler Köyü sakinleri O'nu, O Zeynilerliler'i çok sevmiş. Zeynilerle ilgili çektiği her fotoğraf bir kıymet olmuş halkın nezdinde. Çünkü o sadece iyi bir mühendis olmakla kalmamış fotoğraf sanatında da sınırları zorlayan bir Ahmet Boran olarak bugünlere gelmiş...

VE YİNE BİR SON DAHA

Geldik yazımızın sonuna... Evet geçtiğimiz hafta Bursa'nın Zeyniler Köyü'ndeydik. Çok şey yazılabilirdi aslında. Yerimiz imkanımız bu kadar. Hatta yazıdan ziyade romanlaştırılabilir, şiirleştirilebilir hatta şarkılar bile bestelenir bu köyle ilgili. dedik ya, sıradan bir köy değil Zeyniler Köyü. Burası kültür, burası sanat demek aynı zamanda. Önümüzde ki günlerde ikinci bir Zeyniler daha yazabilirim. Ama şimdilik hoşçakalın demek zamanı. 



ZEYNİLER KÖYÜ HAKKINDA

Zeyniler, Bursa'nın Yıldırım ilçesine bağlı küçük bir köy. Teferrüç Mahallesi'ne 3 kilometre mesafede kurulu bulunan köy, Reşat Nuri Güntekin'in 1922 yılında yazdığı Çalıkuşu romanının baş kahramanı Feride'nin de öğretmen olarak görev yaptığı köy aynı zamanda.

19. yüzyılda Ahıska Türkleri tarafından kuruldu. Mahalle mi köy mü olduğunun belirlenememesi üzerine elektriğin ancak 2012 yılında bağlanabildiği Zeyniler yıllarca Akçağlayan Mahallesi'ne bağlı bir yerleşim yeri olarak kaldı.  

YAMAÇ PARAŞÜTÜNÜN MERKEZİ

Uludağ eteklerinde en sık uçuş gerçekleştirilen yamaç paraşütü pistlerinden olan Zeyniler, her yıl Nisan ayı sonundan Ekim ayının ortasına kadar uçuşların gerçekleştirildiği yer olarakta bilinir.

REŞAT NURİ VE ROMANI İŞTE BÖYLE YAŞATILIYOR
Köyde, Çalıkuşu romanı ve yazarı Reşat Nuri Güntekin'in anısını yaşatmak amacıyla 2013 yılında bir tesis açılmıştır. Tesis, köyün bugünkü Ferideleri tarafından işletilmekte olup, Çalıkuşu ve Reşat Nuri Güntekin'i yaşatmayı amaçlamaktadır.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum